توکل
امام على علیهالسلام :
اَلتَّوَکُلُّ عَلَى اللّهِ نَجاةً مِنْ کُلِّ سوءٍ وَحِرْزٌ مِنْ کُلِّ عَدُوٍّ؛
توکل بر خداوند، مایه نجات از هر بدى و محفوظ بودن از هر دشمنى است.
امام على علیهالسلام :
مَنْ تَوکَّلَ عَلَى اللّهِ ذَلَّتْ لَهُ الصِّعابُ وَتَسَهَّلَتْ عَلَیْهِ الأَْسْبابِ؛
هر کس به خدا توکل کند، دشوارى ها براى او آسان مى شود و اسباب برایش فراهم مى گردد.
رسول اکرم صلىاللهعلیهوآله :
مَنْ تَوَکَّلَ عَلَى اللّهِ کَفاهُ مَؤنَتَهُ وَرِزْقَهُ مِنْ حَیْثُ لایَحْتَسِبُ؛
هر کس به خدا توکل کند، خداوند هزینه او را کفایت مى کند و از جایى که گمان نمى برد به او روزى مى دهد.
امام صادق علیهالسلام :
إِنَّ الغِنى وَالْعِزَّ یَجولانِ فَإِذا ظَفِرا بِمَوْضِعِ التَّوَکُّلِ أَوْ طَنا؛
بى نیازى و عزّت به هر طرف مى گردند و چون به جایگاه توکل دست یافتند در آنجا قرار مى گیرند.
امام باقر علیهالسلام :
مَنْ تَوَکَّلَ عَلَى اللّهِ لایُغْلَبُ وَمَنِ اعْتَصَمَ بِاللّهِ لایُهْزَمُ؛
هر کس به خدا توکل کند، مغلوب نشود و هر کس به خدا توسل جوید، شکست نخورد.
رسول اکرم صلىاللهعلیهوآله :
اَلتَّوَکُّلُ بَعْدَ الْکَیْسِ مَؤْعِظَةٌ؛
توکّل کردن (به خدا) بعد از به کار بردن عقل، خود موعظه است.
رسول اکرم صلىاللهعلیهوآله :
اَلطِّیَرَةُ شِرْکُ وَمامِنّا إِلاّ وَلکِنَّ اللّهَ یُذْهِبُهُ بِالتَّوَکُّلِ؛
فال بد زدن شرک است وهیچکس ازمانیست مگراینکه به نحوى دستخوش فال بد زدن مى شود، اما خداوند با توکل به او آن را از بین مى برد.
رسول اکرم صلىاللهعلیهوآله :
رَأى رَسولُ اللّهِ صلىاللهعلیهوآله قَوْما لا یَزْرَعونَ قالَ: ما أَنْتُمْ؟ قالوُا: نَحْنُ الْمُتَوَکِّلونَ، قالَ: لا، بَلْ أَنْتُمْ المُتَّکِلونَ؛
رسول اکرم صلى الله علیه وآله گروهى را که کشت و کار نمى کردند، دیدند و فرمودند: شما چه کاره اید؟ عرض کردند ما توکل کنندگانیم. فرمودند: نه، شما سر بارید.
امام کاظم علیهالسلام :
لَمّا سُئِلَ عَنْ قَوْلِهِ تَعالى: (وَمَنْ یَتَوَکَّلْ عَلَى اللّهِ فَهُوَ حَسْبُهُ) ـ : اَلتَّوَکُّلُ عَلَى اللّهِ دَرَجاتٌ، مِنْها أَنْ تَتَوَکَّلَ عَلَى اللّهِ فى اُمورِکَ کُلِّها فَما فَعَلَ بِکَ کُنْتَ عَنْهُ راضیا تَعْلَمُ اءَنَّهُ لایَألوکَ خَیْرا وَفَضْلاً وَتَعْلَمُ أَنَّ الْحُکْمَ فى ذلِکَ لَهُ فَتَوَکَّلْ عَلَى اللّهِ بِتَفویضِ ذلِکَ إِلَیْهِ وَثِقْ بِهِ فیها وَفى غَیْرِها؛
در پاسخ به سؤال از آیه «و هر کس به خدا توکل کند او براى وى بس است» توکل کردن بر خدا درجاتى دارد: یکى از آنها این است که در تمام کارهایت به خدا توکل کنى و هر چه با تو کرد از او خشنود باشى و بدانى که او نسبت به تو از هیچ خیر و تفضّلى کوتاهى نمى کند و بدانى که در این باره حکم، حکم اوست، پس با واگذارى کارهایت به خدا بر او توکل کن و در آن کارها و دیگر کارها به او اعتماد داشته باش.

رسول اکرم صلىاللهعلیهوآله

جوان

امام صادق علیهالسلام :
عَلَیْکَ بِالأَْحْداثِ فَإنَّهُمْ أَسْرَعُ إلى کُلِّ خَیْرٍ؛
نوجوانان را دریاب زیرا که آنان سریعتر به کارهاى خیر روى مى آورند.

امام على علیهالسلام :
إِنَّما قَلْبُ الْحَدَثِ کَالأَْرْضِ الْخالیَةِ ما اُلْقىَ فیها مِنْ شَىْءٍ قَبِلَتْهُ؛
دل نوجوان مانند زمین آماده است که هر بذرى در آن افشانده شود، مى پذیرد.

رسول اکرم صلى الله علیه وآله :
اوصیکُمْ بِالشُّبّانِ خَیْرا فَإِنَّهُمْ أَرَقُّ أَفئِدَةً إنَّ اللّهَ بَعَثَنى بَشیرا وَنَذیرا فَحالَفَنِى الشُّبّانُ وَخالَفَنِى الشُّیوخُ؛
به شما درباره جوانان به نیکى سفارش مى کنم چرا که آنان نازک دلترند، خداوند مرا امید دهنده و بیم دهنده مبعوث کرد جوانان با من هم پیمان شدند و پیر مردان به مخالفت با من برخاستند.

امام صادق علیهالسلام :
بادِروا أَحْداثَکُمْ بِالْحَدیثِ قَبْلَ أَنْ تَسبِقَکُمْ إِلَیْهِمُ الْمُرْجِئَةِ؛
به آموختن حدیث به نوجوانانتان پیش از آنکه منحرفین آنان را گمراه سازند، اقدام نمائید.

امام على علیهالسلام :
لاتَقْسِروا أَوْلادَکُمْ عَلى آدابِکُمْ فَإنَّهُمْ مَخْلوقونَ لِزَمانٍ غَیْرِ زَمانِکُمْ؛
آداب و رسوم خود را به فرزندانتان تحمیل نکنید زیرا آنان براى زمانى غیر از زمان شما آفریده شده اند.

رسول اکرم صلىاللهعلیهوآله :
قالَ رَجُلٌ: یا رَسولَ اللّهِ! ما حَقُّ ابْنى هذا؟ قالَ: تُحْسِنُ اسْمَهُ وَأَدَبَهُ وَتَضَعُهُ مَوْضِعا حَسَنا؛
مردى به رسول خدا صلى اللهعلیهوآله عرض کرد: حقّ این فرزند بر من چیست؟ پیامبر فرمودند: اسم نیکو برایش انتخاب کنى و به خوبى او را تربیت نمایى و به کارى مناسب و پسندیده بگمارى.

امام على علیهالسلام :
أَوْلَى الأَْشیاءِ أَنْ یَتَعَلَّمَهَا الأَْحْداثُ الأَْشْیاءُ الَّتى إذا صاروا رِجالاً اَحْتاجوا إِلَیْها؛
شایسته ترین چیزهایى که نوجوانان باید بیاموزند، آن چیزهایى هستند که هنگام بزرگسالى به آنها نیاز دارند.

رسول اکرم صلىاللهعلیهوآله :
إنَّ اللّهَ یُحِبُّ الشّابَّ الَّذى یُفْنى شَبابَهُ فى طاعَةِ اللّهِ؛
خداوند جوانى که جوانى اش را در اطاعت از او بگذراند دوست دارد.

امام على علیهالسلام :
إذَا احْتَجْتَ إِلَى الْمَشْوَرَةِ فى أَمرٍ قَدْ طَرَأَ عَلَیْکَ، فَاسْتَبْدِهِ بِبِدایَةِ الشُّبّانِ، فَإِنَّهُمْ أَحَدُّ أَذْهانا وَأَسْرَعُ حَدْسا، ثُمَّ رُدَّهُ بَعْدَ ذلِکَ إلى رَأْىِ الْکُهولِ وَالشُیوخِ لِیَسْتَعْقِبوهُ وَیُحْسِنُوا، الاِخْتیارَ لَهُ فَإِنَّ تَجْرِبَتَهُمْ أَکْثَرُ؛
هنگامى که در پیشآمدى احتیاج به مشورت داشتى ابتدا به جوانان مراجعه نما زیرا که آنان ذهنى تیزتر و حدسى سریعتر دارند سپس (نتیجه) آن را به نظر بزرگسالان و پیران برسان تا پیگیرى نموده، عاقبت آن را بسنجند و راه بهتر را انتخاب کنند زیرا تجربه آنان بیشتر است.

امام على علیهالسلام :
یا مَعْشَرَ الْفِتْیانِ حَصِّنوا أَعْراضَکُمْ بِالأَْدَبِ وَدینَکُمْ بِالْعِلْمِ؛
اى جوانان! آبرویتان را با ادب و دینتان را با دانش حفظ کنید.

فرزند

امام باقر علیهالسلام :
اَللّهُمَّ ارْزُقْنى وَلَدا وَاجْعَلْهُ تَقیّا زَکیّا لَیْسَ فى خَلْقِهِ زیادَةٌ وَلا نُقْصانٌ وَاجْعَلْ عاقِبَتَهُ إلى خَیْرٍ؛
خداوندا به من فرزندى عطا کن و او را پرهیزگار و پاک قرار ده که در آفرینشش کم و زیادى نباشد و سرانجامش را نیکو گردان.

رسول اکرم صلى الله علیه وآله :

أَدِّبُوا أَوْلادَکُمْ فى بُطُونِ اُمَّهاتِهِمْ قیلَ: وَکَیْفَ ذلِکَ یا رَسُولَ اللّهِ؟ فَقالَ بِإطْعامِهِمُ الْحَلالَ؛
فرزندانتان را در رحم مادرانشان تربیت کنید. سئوال شد: این چگونه است، اى رسول خدا؟ فرمودند: با خوراندن غذاى حلال (به مادرش).

رسول اکرم صلى الله علیه وآله :

مَنْ بَکى صَبىٌّ لَهُ فَأَرْضاهُ حَتّى یُسَکِّنَهُ أَعْطاهُ اللّهُ عَزَّوَجَلَّ مِنَ الْجَنَّةِ حَتّى یَرْضى؛
هر کس کودک گریان خود را راضى کند تا آرام شود، خداوند از بهشت آنقدر به او مى دهد تا راضى شود.

رسول اکرم صلى الله علیه وآله :
مَنْ قَبَّلَ وَلَدَهُ کَتَبَ اللّهُ عَزَّوَجَلَّ لَهُ حَسَنَةً وَمَنْ فَرَّحَهُ فَرَّحَهُ اللّهُ یَوْمَ الْقیامَةِ؛
هر کس فرزند خود را ببوسد، خداوند ثواب براى او مى نویسد و هر کس او را شاد کند، خداوند او را در روز قیامت شاد خواهد کرد.

امام صادق علیهالسلام :
اَلْبَناتُ حَسَناتٌ وَالْبَنُونَ نِعَمٌ فَالْحَسَناتُ تُثابُ عَلَیْهِنَّ وَالنِّعْمَةُ تُسْأَلُ عَنْها؛
دختران خوبى ها و پسران نعمتانند، به خوبى ها ثواب مىدهند و از نعمتها سئوال مى شود.

رسول اکرم صلى الله علیه وآله :
کانَ النَّبىُّ صلىاللهعلیهوآله إذا أَصْبَحَ مَسَحَ عَلى رُؤُوسِ وُلْدِهِ وَوُلْدِ وُلْدِهِ؛
پیامبر صلى الله علیه وآله هر روز صبح بر سر فرزندان و نوادگانشان دست (نوازش) مى کشیدند.

رسول اکرم صلى الله علیه وآله :

إنَّ الْوَلَدَ الصّالِحَ رَیْحانَةٌ مِنْ رَیاحینِ الْجَنَّةِ؛
فرزند شایسته و خوب گلى از گلهاى بهشت است.

رسول اکرم صلى الله علیه وآله :
لا تَضْرِبْهُ وَاهْجُرْهُ وَلا تُطِلْ؛
کودک را نزن، بلکه با او قهر کن ولى نه به مدّت طولانى.

رسول اکرم صلى الله علیه وآله :

حَقُّ الْوَلَدِ عَلى والِدِهِ... أنْ یَسْتَفْرِهَ اُمَّهُ؛
حق فرزند بر پدر این است که مادر او را گرامى بدارد.

رسول اکرم صلى الله علیه وآله :
أَحِبُّوا الصِّبْیانَ وَارْحَمُوهُمْ وَإذا وَعَدْتُمُوهُمْ شَیْئا فَفُوا لَهُمْ فَإنَّهُمْ لایَدْرُونَ إِلاّ أَنَّکُمْ تَرْزُقُونَهُمْ؛
کودکان را دوست بدارید و به آنان مهربانى کنید و هرگاه به آنها وعده دادید وفا کنید زیرا آنها شما را روزى دهنده خود مى دانند.

مرد

رسول اکرم صلىاللهعلیهوآله :
مِنْ سَعادَةِ الْمَرْءِ الْمُسْلِمِ الزَّوْجَةُ الصّالِحَةُ وَالْمَسْکَنُ الواسِعُ وَالْمَرْکَبُ الْبَهىُّ وَالْوَلَدُ الصّالِحُ؛
از خوشبختى مرد مسلمان، داشتن همسرى شایسته، خانه اى بزرگ، وسیله اى راحت براى سوارى و فرزندى خوب است.

رسول اکرم صلىاللهعلیهوآله :
اِسْتَوْصُوا بِالنِّساءِ خَیْرا؛
یکدیگر را به رفتار نیک با زنان سفارش کنید.

امام على علیهالسلام :
أَحْسِنِ الصُّحْبَةَ لَها فَیَصْفُوَ عَیْشُکَ؛
با همسرت خوش رفتار باش تا زندگى ات با صفا گردد.

رسول اکرم صلىاللهعلیهوآله :
عِفُّوا تَعِفُّ نِساؤُکُمْ؛
پاکدامن باشید تا زنانتان پاکدامن باشند.

امام صادق علیهالسلام :
إنَّ الْمَرءَ یَحْتاجُ فى مَنْزِلِهِ وَعِیالِهِ إِلى ثَلاثِ خِلالٍ یَتَکَلَّفُها وَإنْ لَمْ یَکُنْ فى طَبْعِهِ ذلِکَ: مُعاشَرَةٌ جَمیلَةٌ وَسَعَةٌ بِتَقْدیرٍ وَغَیْرَةٌ بِتَحَصُّنٍ؛
مرد در خانه و نسبت به خانوادهاش نیازمند رعایت سه صفت است هر چند در طبیعت او نباشد: خوشرفتارى، گشاده دستى به اندازه و غیرتى همراه با خویشتندارى.

امام باقر علیهالسلام :
اِنَّ اَکْرَمَکُمْ عِنْدَ اللّهِ اَشَّدُّکُمْ اِکراما لِحَلائِلِهِمْ؛
گرامى ترین شما نزد خدا، کسى است که بیشتر به همسر خود احترام بگذارد.

رسول اکرم صلىاللهعلیهوآله :
یا على: لا یَخْدِمُ الْعِیالَ إلاّ صِدّیقٌ أَوْ شَهیدٌ أَوْ رَجُلٌ یُریدُ اللّهُ بِهِ خَیْرَ الدُّنْیا وَالآْخِرَةِ؛
یا على: به خانواده خود خدمت نمى کند مگر صدّیق یا شهید یا مردى که خداوند خیر دنیا و آخرت را براى او مى خواهد.

امام صادق علیهالسلام :
مَنْ حَسُنَ بِرُّهُ بِأَهْلِهِ زادَ اللّهُ فى عُمُرِهِ؛
هر کس به شایستگى در حقّ خانواده اش نیکى کند، خداوند عمر او را زیاد مى کند.

رسول اکرم صلىاللهعلیهوآله :
إنَّ الرَّجُلَ إذا نَظَرَ إلَى امْرَأَتِهِ وَنَظَرَتْ إلَیْهِ نَظَرَ اللّهُ تَعالى إلَیْهِما نَظَرَ الرَّحَمَةِ؛
وقتى مردى به همسر خود نگاه کند و همسرش به او نگاه کند خداوند بدیده رحمت به آنان نگاه مى کند.

امام على علیهالسلام :
النُّصْحُ بَیْنَ الْمَلأَِ تَقْریعٌ؛
نصیحت کردن در حضور دیگران، خُرد کردن شخصیت است.

زن

امام صادق علیهالسلام :
أَکْثَرُ الْخَیرِ فِى النِّساءِ؛
بیشترین خیر و برکت در زنان است.

رسول اکرم صلى الله علیه وآله :
اَلْمَرْأَةُ الصّالِحَةُ أَحَدُ الْکاسِبَیْنِ؛
زن شایسته یکى از دو عامل پیشرفت خانواده است.

رسول اکرم صلىاللهعلیهوآله :
وَنِساءٌ کاسیاتٌ عاریاتٌ مُمیلاتٌ مائِلاتٌ رُؤُوسُهُنَّ کَأَسْنِمَةِ الْبُخْتِ الْمائِلَةِ لایَدْخُلْنَ الْجَنَّةَ وَلایَجِدْنَ ریحَها وَإنَّ رِیحَها لَیُوجَدُ مِنْ مَسیرَةِ کَذا وَکَذا؛
(در آینده) زنانى پیدا مى شوند که در عین پوشیدگى برهنه اند (لباسهاى بدن نما و جورابهاى نازک مى پوشند) هوسباز و دلفریب مى باشند، موهاى خود را طورى آرایش مىکنند که مانند کوهان شتر جلوه مى کند. اینان داخل بهشت نمى شوند و حتى بوى آن را استشمام نمى کنند، با اینکه بوى بهشت از راه بسیار دور شنیده مى شود.

رسول اکرم صلىاللهعلیهوآله :
إِنَّ خَیْرَ نِسائِکُمُ الْوَلُودُ الْوَدُودُ لْعَفیفَةُ، الْعَزیزَةُ فى أَهْلِهَا، الذَّلیلَةُ مَعَ بَعْلِهَا، الْمُتَبَرِّجَةُ مَعَ زَوْجِها، الْحِصانُ عَلى غَیْرِهِ الَّتى تَسْمَعُ قَوْلَهُ وَتُطیعُ أَمْرَهُ... ؛
بهترین زنانتان، آن زن زایا، بسیار مهربان و پاکدامن است که براى شوهرش خودآرایى مى کند و از غیر او خود را محفوظ نگه مىدارد، حرف شوهرش را مى شنود و فرمان او را اطاعت مى کند... .

امام باقر علیهالسلام :
لا شَفیعَ لِلْمَرْأَةِ أَنْجَحُ عِنْدَ رَبِّها مِنْ رِضا زَوْجِها؛
هیچ شفیعى براى زن نزد پروردگارش نجات بخشتر از رضایت شوهرش نیست.

امام على علیهالسلام :
صیانَةُ الْمَرْأَةِ أَنْعَمُ لِحالِها وَأَدْوَمُ لِجَمالِها؛
محفوظ بودن و پاکدامنى براى سلامتى زن مفیدتر است و زیبایى او را بادوامتر مى کند.

رسول اکرم صلىاللهعلیهوآله :
إنَّ اللّهَ تَبارَکَ وَتَعالى عَلَى الإِْناثِ أَرْأَفُ مِنْهُ عَلَى الذُّکُورِ وَما مِنْ رَجُلٍ یُدْخِلُ فَرْحَةً عَلَى امْرَأَةٍ بَیْنَهُ وَبَیْنَها حُرْمَةٌ إِلاّ فَرَّحَهُ اللّهُ تَعالى یَوْمَ الْقیامَةِ؛
خداى بزرگ، به زنان مهربانتر از مردان است و هیچ مردى، زنى از محارم خود را خوشحال نمى کند، مگر آنکه خداوند متعال او را در قیامت شاد مى کند.

امام على علیهالسلام :
وَلاتُمَلِّکِ الْمَرأَةَ أَمْرَها ما جاوَزَ نَفْسَها فَإِنَّ الْمَرْأَةَ رَیْحانَةٌ وَلَیْسَتْ بِقَهْرَمانَةٍ... ؛
کارى که در توان زن نیست به او مسپار زیرا او چون گُلى است (ظریف و آسیب پذیر) نه قهرمان و کار فرما.

رسول اکرم صلىاللهعلیهوآله :
اَلْحَیاءُ حَسَنٌ وَلکِنْ فِى النِّساءِ أَحْسَنُ؛
حیا خوب است ولى براى زنان خوبتر است.

رسول اکرم صلىاللهعلیهوآله :
أَیُّمَا امْرَأَةٍ ماتَتْ وَزَوجُها عَنْها راضٍ دَخَلَتِ الْجَنَّةَ؛
هر زنى، از دنیا برود و شوهرش از او راضى باشد، به بهشت مى رود.

خانواده

رسول اکرم صلىاللهعلیهوآله :
خَیْرُکُم خَیْرُکُم لأَِهْلِهِ وَأَنَا خَیْرُکُم لأَِهْلى ما أَکْرَمَ النِّساءَ إلاّ کَریمٌ وَلا أَهانَهُنَّ إلاّ لَئیمٌ؛
بهترین شما کسى است که براى خانواده اش بهتر باشد، و من از همه شما براى خانواده ام بهترم، زنان را گرامى نمى دارد، مگر انسان بزرگوار و به آنان اهانت نمى کند مگر شخص پَست و بى مقدار.

رسول اکرم صلىاللهعلیهوآله :
اَلرَّجُلُ راعٍ عَلى أَهْلِ بَیْتِهِ وَهُوَ مَسؤُولٌ عَنْهُمْ وَالْمَرْأَةُ راعیَةٌ عَلى بَیْتِ بَعْلِها وَوُلْدِهِ وَهِىَ مَسؤُولَةٌ عَنْهُمْ... ؛
مرد، سرپرست خانواده است و درباره آنان از او سئوال مى شود و زن، سرپرست خانه شوهرش و فرزندان اوست و درباره آنان از وى سئوال مىشود.

رسول اکرم صلىاللهعلیهوآله :
خَیْرُ الرِّجالِ مِنْ اُمَّتىَ الَّذینَ لایَتَطاوَلُونَ عَلى أَهْلیهِمْ وَیَحِنُّونَ عَلَیْهِمْ وَلا یَظْلِمُونَهُمْ؛
بهترین مردان امّت من کسانى هستند که نسبت به خانواده خود خشن نباشند و اهانت نکنند و دلسوزشان باشند و به آنان ظلم نکنند.

امام صادق علیهالسلام :
مَنْ حَسُنَ بِرُّهُ بِأَهْلِ بَیْتِهِ مُدَّ لَهُ فى عُمُرِهِ؛
هر کس به شایستگى در حقّ خانواده اش نیکى کند، عمرش طولانى مى شود.

رسول اکرم صلىاللهعلیهوآله :
مَنْ أَدْخَلَ عَلى أَهْلِ بَیْتِهِ سُرُورا خَلَقَ اللّهُ مِنْ ذلِکَ السُّرُورِ خَلْقا یَسْتَغْفِرُ لَهُ إِلى یَوْمِ الْقیامَةِ؛
هر کس خانواده اش را شاد کند، خداوند از آن شادى موجودى مى آفریند که تا روز قیامت براى او آمرزش بخواهد.

امام صادق علیهالسلام :
لایَزالُ الْمُؤْمِنُ یُورِثُ أَهْلَ بَیْتِهِ الْعِلْمَ وَ الأَْدَبَ الصّالِحَ حَتّى یُدْخِلَهُمُ الْجَنَّةَ جَمیعا؛
مؤمن همواره خانواده خود را از دانش و تربیت شایسته بهره مند مى سازد تا همه آنان را وارد بهشت کند.

رسول اکرم صلىاللهعلیهوآله :
إذا أرادَ اللّهُ بِأهْلِ بَیْتٍ خَیْرا فَقَّهَهُمْ فِى الدّینِ وَوَقَّرَ صَغیرُهُمْ کَبیرَهُمْ وَرَزَقَهُمُ الرِّفْقَ فى مَعیشَتِهِمْ وَالْقَصْدَ فى نَفَقاتِهِم وَبَصَّرَهُمْ عُیُوبَهُمْ فَیَتُوبُوا مِنْها؛
هرگاه خداوند براى خانوادهاى خیر بخواهد آنان را در دین دانا مى کند، کوچکترها بزرگترهایشان را احترام مى نمایند، مدارا در زندگى و میانه روى در خرج روزیشان مى نماید و به عیوبشان آگاهشان مى سازد تا آنها را برطرف کنند.

رسول اکرم صلىاللهعلیهوآله :
یا على: خِدْمَةُ الْعِیالِ کَفّارَةٌ لِلکَبائِرِ وَتُطْفى غَضَبَ الرَّبِّ، وَمُهُورُ الْحُورِ العینِ، وَتَزیدُ فِى الْحَسَناتِ وَالدَّرَجاتِ؛
یا على: خدمت به خانواده، کفاره گناهان کبیره و خاموش کننده خشم خداوند و مهریه حورالعین و زیاد کننده حسنات و درجات است.

رسول اکرم صلىاللهعلیهوآله :
اَلْمُؤمِنُ یَأکُلُ بِشَهْوَةِ أَهْلِهِ، اَلْمُنافِقُ یَأکُلُ أَهْلُهُ بِشَهْوَتِهِ؛
مؤمن به میل و رغبت خانوادهاش غذا مى خورد ولى منافق میل و رغبت خود را به خانواده اش تحمیل مى کند.

رسول اکرم صلىاللهعلیهوآله :
تَلا رَسُولُ اللّهِ صلىاللهعلیهوآله (قُوا أنْفُسَکُمْ وَأَهْلیکُمْ نارا) فَقالُوا: یا رَسُولَ اللّهِ کَیْفَ نَقى أَهْلَنا نارا؟ قالَ: تَأْمُرُونَهُمْ بِما یُحِبُّ اللّهُ وَتَنْهَونَهُمْ عَمّا یَکْرَهُ اللّهُ؛
رسول خدا صلى الله علیه وآله این آیه را تلاوت فرمودند: «خود و خانواده تان را از آتش دوزخ حفظ کنید»، گفتند: اى رسول خدا! چگونه خانواده مان را از آتش دوزخ حفظ کنیم؟ فرمودند: به آنچه خدا دوست دارد امرشان کنید و از آنچه خدا نمى پسندد، نهیشان نمائید.

تربیت

رسول اکرم صلى الله علیه وآله :
اَلنّاسُ مَعادِنُ وَالعِرْقُ دَسّاسٌ وَأَدَبُ السّوءِ کَعِرْقِ السّوءِ؛
مردم همانند معدنها مختلفاند و اصل و نسب در انسان مؤثر است و تربیت بد همانند اصل و نسب بد است.

رسول اکرم صلى الله علیه وآله :
أکْرِموا أوْلادَکُم وَأَحْسِنوا آدابَهُمْ یُغْفَرْلَکُمْ؛
فرزندان خود را گرامى بدارید و خوب تربیتشان کنید تا گناهان شما آمرزیده شود.

امام سجاد علیه السلام :
اَللّهُمَّ... أَعِنّى عَلى تَرْبیَتِهِمْ وَتَأدیبِهِمْ وَبِرِّهِمْ؛
خدایا مرا بر تربیت، ادب آموزى و نیکى کردن به فرزندانم یارى فرما.

رسول اکرم صلى الله علیه وآله :
أَدِّبوا أوْلادَکُمْ عَلى ثَلاثِ خِصالٍ: حُبِّ نَبیِّکُمْ وَحُبِّ أَهْلِ بَیْتِهِ وَقِراءَةِ الْقُرْآنِ؛
فرزندان خود را به کسب سه خصلت تربیت کنید: دوستى پیامبرتان و دوستى خاندانش و قرائت قرآن.

رسول اکرم صلى الله علیه وآله :

اَلْوَلَدُ سَیِّدٌ سَبْعَ سِنینَ وَعَبْدٌ سَبْعَ سِنینَ وَوَزیرٌ سَبْعَ سِنینَ؛
فرزند هفت سال سروَر، هفت سال فرمانبردار وهفت سال وزیراست.دگارش هستى ... .

امام على علیهالسلام :
مَنْ سَأَلَ فى صِغَرِهِ أجابَ فى کِبَرِهِ؛
هر کس در خردسالى سئوال کند، در بزرگسالى پاسخ مى گوید.

امام صادق علیهالسلام :
إنّا نَأْمُرُ صِبْیانَنا بِالصَّلاةِ وَالصّیامِ ما أَطاقواإذاکانواأبْناءَسَبْعِسِنینَ؛
ما هنگامى که کودکانمان هفت ساله مى شوند به اندازهاى که طاقت دارند آنان را به انجام نماز و روزه فرمان مى دهیم.

رسول اکرم صلى الله علیه وآله :

عَرامَةُ الصَّبِىِّ فى صِغَرِهِ زیادَةٌ فى عَقْلِهِ فى کِبَرِهِ؛
بازى گوشى کودک در خردسالى اش مایه فزونى عقل در بزرگسالى اوست.

رسول اکرم صلى الله علیه وآله :

یا عَلىُّ: رَحِمَ اللّهُ والِدَیْنَ حَمَلا وَلَدَهُما عَلى بِرِّهِما؛
اى على: خداوند رحمت کند پدر و مادرى را که فرزند خویش را بر نیکى کردن به خودشان یارى کنند.

امام على علیهالسلام :
اِعْلَموا اءَنَّهُ لَیْسَ لِهذَا الْجِلْدِ الرَّقیقِ صَبْرٌ عَلَى النّارِ، فَارْحَموا نُفوسَکُمْ فَإِنَّکُمْ قَدْ جَرَّبْتُموها فى مَصائِبِ الدُّنْیا. أَفَرَأَیْتُمْ جَزَعَ أَحَدِ کُمْ مِنَ الشَّوْکَةِ تُصیبُهُ وَالْعَثْرَةِ تُدْمیهِ وَالرَّمْضاءِ تُحْرِقُهُ؟! فَکَیْفَ إِذا کانَ بَیْنَ طابِقَیْنِ مِنْ نارٍ ضَجیعَ حَجَرٍ، وَقَرینَ شَیْطانٍ؟
بدانید که این پوست نازک تحمل آتش را ندارد، پس به خودتان رحم کنید، شما در مصیبتهاى دنیا آزمایش کرده اید که وقتى خارى به بدن یکى از شما مى رود و یا به زمین مى خورد و خونى مى شود و یا شنهاى داغ پایش را مى سوزاند چگونه بیتابى مى کند؟! پس، چگونه خواهد بود اگر میان دو لایه از آتش قرار گیرد و هم بسترش سنگ و همدمش شیطان باشد؟!.

رسول اکرم صلى الله علیه وآله:
لَوْ أَنَّ دَلْوا صُبَّ مِن غِسلینٍ فى مَطْلَعِ الشَّمْسِ لَغَلَتْ مِنْهُ جَماجِمُ مَنْ فى مَغْرِبِها؛
اگر یک سطل از چرک و خون دوزخیان در شرق عالم ریخته شود بر اثر آن جمجمه کسانى که در غرب عالمند به جوش مى آید.

رسول اکرم صلى الله علیه وآله :
أَدْنى اَهْلِ النّارِ عَذابا یَنْتَعِلُ بِنَعْلَیْنِ مِن نارٍ یَغْلى دِماغُهُ مِنْ حَرارَةِ نَعْلَیْهِ؛
کم عذابترین اهل جهنم دو کفش از آتش به پا دارد که از حرارت آنها مغزش به جوش مى آید.

رسول اکرم صلى الله علیه وآله :
أَکْثَرُ ما یُدْخِلُ النّاسَ النّارَ الأَجْوَفانِ: الفَمُ وَالفَرْجُ؛
دو چیز میان تهى بیش از همه مردم را به جهنم مى برد: دهان و شرمگاه.

رسول اکرم صلى الله علیه وآله:
أَوَّلُ مَنْ یَدْخُلُ النّارَ أَمیرٌ مُتَسَلِّطٌ لَمْ یَعْدِلْ، وَذو ثَرْوَةٍ مِنَ الْمالِ لَمْ یُعْطِ الْمالَ حَقَّهُ وَفَقیرٌ فَخورٌ؛
اولین کسى که به جهنم مى رود فرمانرواى قدرتمندى است که به عدالت رفتار نمى کند و ثروتمندى که حقوق مالى خود را نمى پردازد و نیازمند متکبر.

رسول اکرم صلى الله علیه وآله :
اِنَّ لِجَهَنَّمَ بابا لایَدْخُلُها إِلاّ مَن شَفا غَیْظَهُ بِمَعْصیَةِ اللّهِ تَعالى؛
جهنّم را درى است که جز کسى که با معصیت خداى تعالى خشم خود را فرونشاند، از آن وارد نمىشود.

حدیث قدسى :
فیما اوُحىَ إلى عیسى علیهالسلام هىَ (یَعْنِى النّارَ) دارُ الْجَبّارینَ وَالعُثاةِ الظّالِمینَ وَکُلِّ فَظٍّ غَلیظٍ وَکُلِّ مُخْتالٍ فَخورٍ؛
به عیسى علیه السلام وحى شد که جهنم سراى جباران و سرکشان ظالم است و جایگاه هر تندخوى خشن و هر متکبر مغرورى.

رسول اکرم صلى الله علیه وآله :
وَالَّذى بَعَثَنى بِالحَقِّ بَشیرا لایُعَذِّبُ اللّهُ بِالنّارِ مُوَحِّدا أَبَدا؛
سوگند به آن کس که مرا نوید دهنده برانگیخت، خداوند هرگز یکتا پرست را در آتش عذاب ندهد.

رسول اکرم صلى الله علیه وآله :
فى قَوْلِهِ تَعالى (یا حَسْرَتَنا عَلى ما فَرَّطْنا) اَلْحَسْرَةُ أَنْ یَرى أَهْلُ النّارِ مَنازِلَهُمْ مِنَ الْجَنَّةِ فِى الْجَنَّةِ فَتِلْکَ الْحَسْرَةُ؛
درباره آیه «دریغا که کوتاهى کردیم» فرمود: دریغ از این روست که جهنمیان جایگاه بهشتى خود را در بهشت مى بینند. این موجب حسرت مى شود.

امام صادق علیهالسلام :
إِنَّما خُلِّدَ أَهْلُ النّارِ فِى النّارِ لأَِنَّ نیّاتَهُمْ کانَتْ فِى الدُّنْیا أَنْ لَوْ خُلِّدُوا فیها أَنْ یَعْصُوا اللّهَ أَبَدا وَإِنَّما خُلِّدَ أَهْلُ الجَنَّةِ فِى الجَنَّةِ لأَِنَّ نیّاتَهُمْ کانَتْ فِى الدُّنْیا أَنْ لَوْ بَقُوا فیها أَنْ یُطیعُوا اللّهَ أَبَدا فَبِا النِّیّاتِ خُلِّدَ هؤُلاءِ وَهؤُلاءِ ثُمَّ تَلاقَوْ لَهُ تَعالى: (قُلْ کُلٌّ یَعْمَلُ عَلى شاکِلَتِهِ) قالَ: عَلى نیَّتِهِ؛
جهنمیان از این رو در آتش جاویدانند که در دنیا نیّتشان این بود که چنانچه تا ابد زنده بمانند تا ابد خدا را نافرمانى کنند و بهشتیان نیز از اینرو در بهشت جاویدانند که در دنیا بر این نیت بودند که اگر براى همیشه ماندگار باشند براى همیشه خدا را فرمان برند. پس، جاودانگى هر دو گروه به سبب نیتهایشان است. آنگاه حضرت این آیه را تلاوت کردند: «بگو هر کس طبق نیت خود عمل مى کند».

1. نهج البلاغه خطبه183	2. امالى طوسى 1/533/1162	3. کنزالعمال 14/527/39507	4. کنزالعمال 16/103/44071	5. عیون الاخبارالرضا 1/31/20
6. تنبیه الخواطر 1/121	7. کافى 8/136/103	8. التوحید 29/31	9. الدرالمنثور 3/9	10.کافى 2/85/5

مسواک

امام باقر علیهالسلام :
لَوْ یَعْلَمُ النّاسُ ما فِى السِّواکِ لأََباتوهُ مَعَهُمْ فى لِحافٍ؛
اگر مردم نتایج و خواص مسواک کردن را بدانند هیچگاه مسواک را از خود جدا نمى کنند.

رسول اکرم صلىاللهعلیهوآله :
ما زالَ جَبْرَئیلُ یُوَصّینى بِالسِّواکِ حَتّى خِفْتُ أنْ اُحْفىَ اَوْ اُدْرِدَ؛
جبرئیل پیوسته مرا به مسواک سفارش مى کرد تا جایى که ترسیدم (از کثرت مسواک زدن) دندانهایم سائیده شود و از بین برود.

امام صادق علیهالسلام :
فِى السِّواکِ اثْنَتا عَشَرَةَ خَصْلَةً: هُوَ مِنَ السُّنَّةِ، وَمَطْهَرَةٌ لِلْفَمِ، وَمَجْلاةٌ لِلْبَصَرِ، وَیُرْضِى الرَّحْمنَ، یُبَیِّضُ الأَْسْنانَ، یَذْهَبُ بِالْحَفَرِ، وَیَشُدُّ اللِّثَّةَ، وَیُشَهِّى الطَّعامَ، وَیَذْهَبُ بِالْبَلْغَمِ، وَیَزیدُ فِى الْحِفْظِ، وَیُضاعِفُ الْحَسَناتِ، وَتَفْرَحُ بِهِ الْمَلائِکَةُ؛
در مسواک زدن دوازده فایده وجود دارد: 1. از سنت پیامبر صلى الله علیه وآله است، 2. دهان را پاکیزه مى کند، 3. نور چشم را زیاد مى کند، 4. باعث خشنودى خداوند است، 5. دندانها را سفید مى کند، 6. پوسیدگى آنها را از بین مى برد، 7. لثه را محکم مى سازد، 8 . اشتهاآور است، 9. بلغم را مى برد، 10. حافظه را زیاد مى کند، 11. حسنات دو چندان مى شوند، 12. فرشتگان شاد مى گردند.

رسول اکرم صلىاللهعلیهوآله :
عَلَیْکُمْ بِالسِّواکِ فَنِعْمَ الشَّىْءُ السِّواکُ یَشُدُّ اللِّثَّةَ وَیَذْهَبُ بِالْبَخْرِ وَ یُصْلِحُ الْمِعْدَةَ وَیَزیدُ فى دَرَجاتِ الْجَنَّةِ وَیُرْضِى الرَّبَّ وَیُسْخِطُ الشَّیْطانَ؛
مسواک کنید که مسواک زدن خوب چیزى است لثه را محکم مى کند، بوى دهان را مى برد، معده را اصلاح مى کند، درجات بهشت را مى افزاید، پروردگار را خشنود مى کند و شیطان را به خشم مى آورد.

امام على علیهالسلام :
اَلسِّواکُ مَرْضاةٌ لِلّهِ وَسُنَّةُ النَّبىِّ صلىاللهعلیهوآله وَمُطَیِّبَةٌ لِلْفَمِ؛
مسواک زدن سبب خشنودى خداوند، اجراى سنت پیغمبر و وسیله خوش بویى و پاکیزگى دهان است.

امام رضا علیهالسلام :
اَلسِّواکُ یَجْلُو الْبَصَرَ وَیُنْبِتُ الشَّعْرَ وَیَذْهَبُ بِالدَّمْعَةِ؛
مسواک زدن، نور چشم را زیاد مى کند، مو را پر پشت مى نماید و آبریزش چشم را برطرف مى سازد.

رسول اکرم صلىاللهعلیهوآله :
تَخَلَّلوا فَإِنَّهُ لَیْسَ شَىْءٌ أَبْغَضُ إِلَى الْمَلائِکَةِ مِنْ أَنْ یَرَوْا فى أَسْنانِ الْعَبْدِ طَعاما؛
خلال کنید که بدترین چیز نزد فرشتگان این است که لاى دندانهاى بندهاى مانده غذا ببینند.

امام صادق علیهالسلام :
ما أَدَرْتَ عَلَیْهِ لِسانَکَ فَأَخْرَجْتَهُ فَابْلَعْهُ وَما أَخْرَجْتَهُ بِالْخَلالِ فَارْمِ بِهِ؛
بعد از غذا زبان را دور دهان بگردان، هرچه با زبان درآمد فرو ببر، و آنچه را با خلال بیرون آوردى از دهان بیرون افکن.

رسول اکرم صلىاللهعلیهوآله :
إِذَا اسْتَکْتُمْ فَاسْتاکوا عَرْضا؛
وقتى مسواک مى کنید از عرض، دندانها را مسواک بزنید.

1. بحارالأنوار 76/130/17	2. وسائل الشیعه 1/346/1	3. خصال ص481	4. نهج الفصاحه ح1975	5. مکارم الاخلاق ص51
6. بحارالأنوار 76/137/باب18	7. مکارم الاخلاق ص153	8. مکارم الاخلاق ص152	9. نهج الفصاحه ح178	10. خصال ص481